ململانێ لە لووتکەی دەسەڵاتدا؛ کێبڕکێی فەرماندەکانی سوپای پاسداران لەسەر ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی

نووسەر: داریۆش میعمار (به‌ فارسی: داریوش معمار)

بۆچی تەنیا چەند مانگێک دوای دانانی “زولقەدر” لە یەکێک لە هەستیارترین پۆستەکاندا، ناوبراو بەنیازە واز بهێنێت؟

لەم ڕۆژانەی دواییدا، ناوی ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی جارێکی دیکە بووەتە یەکێک لە تەوەرە سەرەکییەکانی پێشبینییە سیاسییەکان لە ئێران. بڵاوبوونەوەی ڕاپۆرتەکان سەبارەت بە دەستلەکارکێشانەوەی “محەمەدباقر زولقەدر” لە پۆستی سکرتێری ئەم ئەنجومەنە و ئەگەری دانانی “موحسین ڕەزایی” لە جێگەکەی، ئەوە دەردەخات کە نزیکەی پێنج مانگ دوای کوژرانی “عەلی لاریجانی”، ڕەوشی یەکێک لە گرنگترین دامەزراوەکانی بڕیاردانی سیاسی و ئەمنیی کۆماری ئیسلامی هێشتا بەناڕوونی، کێبڕکێ و ململانێی ناو پێکهاتەی دەسەڵات ماوەتەوە.

نوێترین پێشهات لەم بوارەدا، ڕاپۆرتی ڕۆژنامەی ”سازندگی”یه‌. ڕۆژنامەکە هاوکات لەگەڵ ڕەتکردنەوەی هەواڵی دانانی موحسین ڕەزایی، بانگەشەی ئەوەی کرد “مەسعوود پزیشکیان” دژی دەستلەکارکێشانەوەی محەمەدباقر زولقەدر وەستاوەتەوە. ئەم گێڕانەوەیە، هەرچەندە ئەگەری گۆڕانکاریی خێرا لە سکرتاریەتی ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی کەم دەکاتەوە، بەڵام لە واقعدا پرسیارێکی گرنگتر دەورووژێنێت: بۆچی تەنیا چەند مانگێک دوای دەستبەکاربوونی زولقەدر لە یەکێک لە هەستیارترین پۆستەکانی کۆماری ئیسلامیدا، بەنیازە دەست لەکار بکێشێتەوە؟

گرنگیی ئەم پرسە لە ئاڵوگۆڕێکی کارگێڕی تێ دەپەڕێت. بۆ تێگەیشتن لە ڕەهەندەکانی، دەبێت بگەڕێینەوە بۆ پێشهاتەکانی دوای کوژرانی عەلی لاریجانی؛ ئەو کاتەی کۆماری ئیسلامی لە دۆخێکی جەنگیدا بوو و ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی زیاتر لە جاران ببووە یەکێک لە ناوەندە سەرەکییەکانی بڕیاردان لەسەر جەنگ، دانوستانەکان، سیاسەتی دەرەوە و هەماهەنگیی نێوان حکوومەت، هێزە چەکدارەکان و ناوەندەکانی دیکەی دەسەڵات.

لە مانگەکانی ڕابردوودا هەندێک ڕەوتی میدیاییی نزیک لە بەرەی پایداری (جبهه پایداری) هێرشیان کردە سەر زولقەدریش و لەنێویاندا پرسی نیشتەجێبوونی یەکێک لە منداڵەکانی لە دەرەوەی وڵات ورووژاند. سەرباری ئەمەیش، تا ئێستا هیچ بەڵگەیەکی سەربەخۆ لەبەردەستدا نییە بیسەلمێنێت ئەم هێرشانە ڕاستەوخۆ پەیوەندییان بە ڕاپۆرتەکانی تایبەت بە دەستلەکارکێشانەوەکەیەوە هەبێت.

لە کوژرانی لاریجانییەوە تا دەستپێکی کێبڕکێ بۆ جێنشینی

عەلی لاریجانی لە هێرشەکانی ئیسرائیلدا کوژرا. مەرگی ناوبراو تەنیا بە واتای سڕینەوەی بەرپرسێکی جێبەجێکار لە ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی نەبوو. لاریجانی دوای گەڕانەوەی بۆ ئەم ئەنجومەنە، پێگەیەکی گەورەتری لە سکرتێرێکی کارگێڕیی بەدەست هێنابوو و، ئامادەبوونی هاوکات بوو لەگەڵ گۆڕانکارییەکانی ناو پێکهاتەی ئەمنیی کۆماری ئیسلامی، وەک پێکهێنانی ئەنجومەنی بەرگری.

پێشینەی سەرۆکایەتیی پەرلەمان، سکرتێری پێشووی ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی، بەشداریکردن لە دانوستانە ئەتۆمییەکان، ئەندامێتی لە ئەنجومەنی دیاریکردنی بەرژەوەندییەکانی سیستەم و پەیوەندی لەگەڵ باڵە جیاوازەکانی ناو دەسەڵات، قورسایییەکی سیاسیی بە لاریجانی دەبەخشی کە سکرتاریەتی ئەنجومەنەکەی لە دامەزراوەیەکی تەنیا هەماهەنگیکارەوە گەورەتر دەکرد.

هەر لەبەر ئەم هۆکارە، دەستبەجێ دوای کوژرانی، کێبڕکێ لەسەر جێگرتنەوەی دەستی پێ کرد. ناوی “سەعید جەلیلی”، سکرتێری پێشووی ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی و یەکێک لە کەسایەتییە دیارەکانی دژ بە ڕێککەوتن و کۆتاییهێنان بە جەنگ، لەنێو بژاردەکاندا هاتە ئاراوە. تەنانەت ڕاپۆرتی پشتڕاستنەکراوەیش بڵاو کرایەوە کە جەلیلیی وەک جێنشینی یەکلاکەرەوەی لاریجانی دەناساند؛ بانگەشەیەک کە بە دانانی محەمەدباقر زولقەدر ناڕاستییەکەی دەرکەوت.

لەو قۆناغەدا، ناوی “عەلی باقری کەنی” و لە هەندێک بازنەی سیاسییشدا “مستەفا پوورمحەمەدی” دەهێنرا. فرەچەشنیی ئەم بژاردانە ڕاستییەکی گرنگی ئاشکرا دەکرد: هەڵبژاردنی سکرتێری ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی ئیتر تەنیا دیاریکردنی بەڕێوەبەرێکی ئەمنی نەبوو. ئەم پۆستە ببووە بەشێک لە کێبڕکێ بۆ دیاریکردنی ئاراستەی سیاسەتی دەرەوە، بەڕێوەبردنی جەنگ و ئاشتی و ڕێکخستنی پەیوەندییەکانی نێوان حکوومەت، سوپای پاسداران، پەرلەمان و نووسینگەی ڕێبەر.

زولقەدر؛ فەرماندەی پێشووی سوپای پاسداران لە چەقی هاوسەنگیی دەسەڵاتدا

سەرەنجام لە ٢٤ی ئاداری ٢٠٢٦ی زایینی (24-03-2026)، “مەهدی تەباتەبایی”، جێگری پەیوەندییەکانی نووسینگەی سەرۆککۆمار، ڕای گەیاند کە ”بە ڕا و ڕەزامەندیی ڕێبەر” و بە فەرمانی مەسعوود پزیشکیان، محەمەدباقر زولقەدر وەک سکرتێری ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی دیاری کراوە.

زولقەدر بۆ پێکهاتەی ئەمنیی کۆماری ئیسلامی کەسایەتییەکی نەناسراو نەبوو. پێشینەی فەرماندەییی قەرارگەی ڕەمەزان، سەرۆکایەتیی دەستەی ئەرکانی هاوبەش و جێگری فەرماندەی گشتیی سوپای پاسداران، جێگری بەسیج لە دەستەی ئەرکانی گشتیی هێزە چەکدارەکان، بریکاری ئەمنیی وەزارەتی ناوخۆ، کارکردن لە دەسەڵاتی دادوەری و پاشان سکرتێری ئەنجومەنی دیاریکردنی بەرژەوەندییەکانی سیستەم، بەڕێوەبەرێکی بەئەزموونیان لەناو تۆڕی ئەمنیی کۆماری ئیسلامیدا لێ دروست کردبوو.

سەرباری ئەمەیش، دەستنیشانکردنی هەر لە سەرەتاوە پرسیارێکی سیاسیی دروست کرد: زولقەدر لە هاوسەنگییە نوێیەکەی دەسەڵاتدا، لە کام بەشی پێکهاتەی کۆماری ئیسلامییەوە نزیکتره‌؟

پەیوەندییە سیاسی و ڕێکخراوەیییەکانی سکرتێری نوێی ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی لەگەڵ “محەمەدباقر قالیباف”، بووە هۆی ئەوەی هەندێک لە شیکەرەوان دانانەکەی وەک نیشانەی بەهێزبوونی پێگەی سەرۆکی پەرلەمان لەناو پێکهاتەی ئەمنیی دوای جەنگدا لێک بدەنەوە. پێشوازیکردنی قالیباف لەم دەستنیشانکردنەیش بووه‌ جێی سه‌رنج. سەرۆکی پەرلەمان لە پەیامی پیرۆزبایییەکەیدا باسی لە ”ئەزموونە بەنرخە سیاسی، سەربازی و کۆمەڵایەتییەکان”ی زولقەدر کرد.

لە هەفتەکانی دواتریشدا ناوی قالیباف و زولقەدر شانبەشانی یەکتر دەهێنرا و کاریگەریی ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی، سوپای پاسداران و نووسینگەی ڕێبەری كۆماری ئیسلامی لە دیاریکردنی ڕێڕەوی دانوستانەکاندا زیاتر لە جاران سەرنجی خرایە سەر.

لەگەڵ هەموو ئەمانەیشدا، پێشینەی دوورودرێژی زولقەدر لە سوپای پاسداران، دەستەی ئەرکانی گشتیی هێزە چەکدارەکان و دامەزراوە ئەمنییەکانی دیکەدا ڕێگە نادات ناوبراو تەنیا وەک ”بژاردەی قالیباف” هەژمار بکەین. ئەم کەسایەتییە بەرهەمی تۆڕێکی بەرفراوانتری پەیوەندییەکانی دەسەڵاتە لە کۆماری ئیسلامیدا کە لە ماوەی چەندان دەیە لە دامەزراوە جیاوازە سەربازی، ئەمنی و سیاسییەکاندا دروست بووە.

ناڕوونی سەبارەت بە دەسەڵاتەکانی سکرتێری نوێ

یەکێکی دیکە لەو خاڵانەی هەر لە سەرەتای دەستبەکاربوونی زولقەدرەوە سەرنجی ڕاکێشا، شێوازی ڕاگەیاندنی فەرمانەکەی بوو. لە سەردەمی عەلی لاریجانیدا، سکرتێری ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی هاوکات بوو لەگەڵ نوێنەرایەتیکردنی ڕێبەری کۆماری ئیسلامی لەم ئەنجومەنەدا. بەڵام کاتی ناساندنی زولقەدر، تەنیا ڕاگەیەنرا کە ناوبراو ”بە ڕا و ڕەزامەندیی ڕێبەر” و ”بە فەرمانی سەرۆککۆمار” بووەتە سکرتێری ئەنجومەنەکە. لەو قۆناغەدا، بەپێچەوانەی هەندێک لە خولەکانی پێشووەوە، فەرمانێکی جیاواز و ئاشکرا سەبارەت بە دیاریکردنی وەک نوێنەری ڕێبەر بڵاو نەکرایەوە.

ئەم ناڕوونییە دواتر ئاڵۆزتر بوو؛ کاتێک محەمەدباقر قالیباف لە پەیامی سەرەخۆشیدا بۆ کۆچی دواییی باوکی زولقەدر لە مانگی ئایاردا، بە ”نوێنەری بەڕێزی ڕێبەری مەزنی شۆڕش و سکرتێری ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی” ناوی برد. ئەم جیاوازییە لە دۆخێکدا گرنگییەکی زیاتر پەیدا دەکات کە “موجتەبا خامنەیی” دوای وەرگرتنی ڕابەرایەتی، هیچ ڕوونکردنەوەیەکی ئاشکرا و ڕوونی سەبارەت بە پێکهاتەی ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی و سنووری دەسەڵاتەکانی سکرتێرەکەی نەخستووەتە ڕوو.

تەنانەت ئەگەر پرسی نوێنەرایەتیی ڕێبەریش وەلا بنێین، جیاوازییەکی گرنگی دیکە لەنێوان عەلی لاریجانی و محەمەدباقر زولقەدردا هەیە کە ئەویش قورسایییەکی سیاسیی سەربەخۆیە. لاریجانی سیاسەتمەدارێک بوو کە ساڵانێک لە بەرزترین ئاستەکانی دەسەڵاتدا ئامادەییی هەبوو و لە مامەڵەکردن لەگەڵ حکوومەت، پەرلەمان، سوپای پاسداران، دەزگه‌ی دیپلۆماسی و نووسینگەی ڕێبەردا کاریگەرییەکی سەربەخۆی هەبوو. لەبەرامبەردا، زولقەدر زیاتر لەوەی سیاسەتمەدارێکی خاوەن بنکەیەکی سەربەخۆ بێت، بەڕێوەبەرێکی ئەمنی و سەربازییە و پێشینەیەکی دوورودرێژی لە پێکهاتەی کۆماری ئیسلامیدا هەیە.

هەر ئەم جیاوازییە لە سەرەتاوە ئەو پرسیارەی هێنایە ئاراوە، ئاخۆ سکرتێری نوێ هەمان بڕی دەسەڵات و ئازادیی کارکردنی دەبێت کە لاریجانی لە مانگەکانی کۆتاییی ژیانیدا بەدەستی هێنابوو. دەرکەوتنی گشتیی کەمی زولقەدریش ئەم ناڕوونییەی زیاتر کرد. تەنانەت هەندێک لە میدیاکانی نزیک لە قالیباف لە مانگی جۆزەرداندا ڕەخنەیان لە بێدەنگییەکەی گرت و نووسییان کە سکرتێری ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی لە ماوەی نزیکەی دوو مانگدا تەنیا یەک پەیامی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا بڵاو کردووەتەوە.

ئێستا نۆرەی “موحسین ڕەزایی”یە؟

لە کەشێکی وەهادا، دەنگۆی نوێ دروست بووە: دەستلەکارکێشانەوەی زولقەدر و ئەگەری دانانی موحسین ڕەزایی. لێدوانەکانی “محەمەدباقر خەڕازی” یەکێک بوو لەو هۆکارانەی پەرەی بەم گومان و بۆچوونانه‌‌ دا. کاردانەوەی قسەکانی زۆر زوو لەگەڵ هەواڵەکانی پەیوەست بە ئەگەری گۆڕینی سکرتێری ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی گرێ درا، تا دواجار ڕۆژنامەی ”سازندگی” گێڕانەوەیەکی جیاوازی بڵاو کردەوە: زولقەدر دەستی لەکار کێشاوەتەوە، بەڵام پزیشکیان دەستلەکارکێشانەوەکەی پەسەند نەکردووە.

هاوکات لەگەڵ ئەمەیشدا، دەرکەوتنی موحسین ڕەزایی لە هەندێک ڕێوڕەسمی فەرمیدا شانبەشانی گەورەبەرپرسانی کۆماری ئیسلامی و ئەو پێگەیەی لە پرۆتۆکۆڵی سیاسیدا پێی دراوە، سەرنجه‌كانی ڕاکێشا. ئەم ئامادەبوونانە پێش بڵاوبوونەوەی دەنگۆکانی ئەم دوایییەیش پرسیاری سەبارەت بە ئەگەری دیاریکردنی ئەرکێکی نوێ بۆ فەرماندەی پێشووی سوپای پاسداران دروست کردبوو.

پێش باسی سکرتێری ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانییش، چه‌ند ڕاپۆرتێک سەبارەت بە دەرکردنی فەرمانی ”ڕاوێژکاری سەربازی”ی ڕێبەر بۆ موحسین ڕەزایی بڵاو کرابوونەوە، بەڵام هیچ فەرمانێکی سەربەخۆ بەم ناوەوە بە شێوەیەکی شەفاف و فەرمی بڵاو نەکرایەوە.

ئێستایش شێوازێکی هاوشێوە دووبارە دەبێتەوە. هەواڵێک سەبارەت بە یەکێک لە گرنگترین پۆستە ئەمنییەکانی وڵات لە ناوەندی سیاسیدا بڵاو دەکرێتەوە، ئاماژەکانی پشتڕاستکردنەوەی دەخرێنە ڕوو، بەڵام نە فەرمانی فەرمی لە ئارادایە و نە ڕەتکردنەوەیەکی یەکلاکەرەوە کە بتوانێت کۆتایی بە  مه‌زه‌نده‌ و گومانه‌كان بهێنێت.

کەواتە لەوانەیە کێشە سەرەکییەکە ئەوەیش نەبێت کە ئاخۆ موحسین ڕەزایی دەبێتە سکرتێری ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی یان نا. پرسیارە گرنگترەکە، بێدەنگیی لووتکەی هەڕەمی دەسەڵاتە سەبارەت بە دەنگۆیەک کە ڕاستەوخۆ پەیوەندیی بە یەکێک لە هەستیارترین پۆستەکانی کۆماری ئیسلامییەوە هەیە.

ئەم بۆشایییەی زانیاریپێدان مه‌زه‌نده‌ و گومانه‌كانی تریش زیاتر ده‌ورووژێنێت؛ لەوانەیش ئەو ڕاپۆرت و هەواڵانەی سەبارەت بە ڕەوشی تەندروستی و ئاستی بەشداریی ڕاستەوخۆی موجتەبا خامنەیی، ڕێبەری سێیەمی حکوومەتی ئێران، لە بڕیارە ئاسایی و ڕۆژانەکاندا هاتوونەتە ئاراوە. ئەم ئیدیعایانە بەهۆی نەبوونی زانیاریی سەربەخۆ و سنوورداریی دەرکەوتنە گشتییەکانییەوە بەتەواوی شایەنی پشتڕاستکردنەوە نین، بەڵام بێدەنگیی فەرمی سەبارەت بە بڕیارێک لە ئاستی ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانیدا زەمینە بۆ بڵاوبوونەوەی دەنگۆی لەم شێوەیە خۆش دەکات.

دەستلەکارکێشانەوەی زولقەدر؛ ناکۆکییەکە لەسەر چییە؟

بەڵام گێڕانەوەکەی ”سازندگی” پرسیارێکی گرنگی دیکەیش دروست دەکات: ئەگەر زولقەدر بەڕاستی دەستی لەکار کێشاوەتەوە و پزیشکیان دژی دەستلەکارکێشانەوەکەی وەستاوەتەوە، هۆکاری بڕیارەکەی سکرتێری ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی بۆ کشانەوە چی بووە؟

ئەم پرسیارە شانبەشانی ڕاپۆرت و گومان و بۆچوونه‌كانی چەند مانگی ڕابردوو سەبارەت بە ناکۆکیی پزیشکیان لەگەڵ بەشێک لە فەرماندەییی سوپای پاسداران گرنگییەکی زیاتر پەیدا دەکات. لەم چوارچێوەیەدا، چەندان جار باس لە ناکۆکیی نێوان پزیشکیان و قالیباف لە لایەک و کەسایەتییەکانی وەک “ئەحمەد وەحیدی” لە لایەکی دیکەوە کراوە. بێ گومان بەشێکی بەرچاو لەم ڕاپۆرتانە تا ئێستا بە شێوەیەکی سەربەخۆ پشتڕاست نەکراونەتەوە و دەبێت بەوریایییەوە مامەڵەیان لەگەڵدا بکرێت.

سەرباری ئەمەیش، ئەگەر گێڕانەوەی دەستلەکارکێشانەوەی زولقەدر ڕاست بێت و هاوکات بەشێک لە فەرماندە دێرینەکانی سوپای پاسداران خوازیاری گواستنەوەی پۆستی سکرتێری ئەنجومەنەکە بن بۆ موحسین ڕەزایی، دەتوانرێت ئەم پێشهاتانە لە چوارچێوەی کێبڕکێی دوو تێڕوانین لە لووتکەی پێکهاتەی دەسەڵاتدا شیکاری بکرێن.

لە لایەکی ئەم کێبڕکێیەدا، باڵێک هەیە کە دەکرێت حکوومەتەکەی پزیشکیان، قالیباف و دەزگه‌ی دیپلۆماسی لەناویدا ببینرێن؛ باڵێک کە لانی کەم لە ئاستی سیاسیدا پێداگرییەکی زیاتر لەسەر بەردەوامبوونی دانوستانەکان و بەڕێوەبردنی قەیرانەکە لە ڕێگەی دیپلۆماسییەوە دەکات. لە لایەکی دیکەیشەوە، چه‌ند هێزێک هه‌ن کە بەرامبەر بە ڕێککەوتن ڕەشبینترن و پاراستنی کارتە سەربازی، ناوچەیی و ئەمنییەکان بۆ کۆماری ئیسلامی بەپێویست دەزانن.

موحسین ڕەزایی و گەڕانەوەی نەوەی کۆنی فەرماندەکانی سوپای پاسداران

لە دۆخێکی وەهادا، هەڵبژاردنی چاوەڕوانکراوی موحسین ڕەزایی واتایەکی گەورەتری لە گۆڕانکارییەکی کەسی دەبێت. ڕەزایی نزیکەی دوو دەیە فەرماندەی سوپای پاسداران بوو و بە یەکێک لە گرنگترین کەسایەتییەکانی نەوەی یەکەمی فەرماندەکانی ئەم دامەزراوەیە دادەنرێت. گەڕانەوەی بۆ سەنتەری ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی، ئەویش لە قۆناغێکدا کە کۆماری ئیسلامیی ئێران ڕووبەڕووی دەرەنجامەکانی جەنگ، دانوستانەکان و قەیرانە ناوچەیییەکان بووەتەوە، دەکرێت نیشانەی زیادبوونەوەی قورساییی فەرماندە کۆنەکانی سوپای پاسداران لە بڕیاردانە سیاسی و ئەمنییەکاندا بێت.

هەڵوێستەکانی ئەم دوایییەیشی بۆ هەڵسەنگاندنی گۆڕانکارییەکی لەم شێوەیە، جێی بایەخە. ڕەزایی لە چاوپێکەوتنێکی تەلەڤزیۆنیی ١٥ی جۆزەرداندا جەختی لەوە کردەوە کە پێویستە ئێران بۆ دەیەکانی داهاتوو خۆی لەبەرامبەر جەنگدا ”بیمە” بکاتەوە. ناوبراو باسی لە گەرووی هورمز وەک یەکێک لە کارتە گرنگەکانی بەرپەرچدانەوە کرد و پێداگریی لەوە کرد کە لایەنی بەرامبەر، یان دەبێت مەرجەکانی ئێران قبووڵ بکات یان ئامادەی کاردانەوەی توند بێت. هەروەها جارێکی دیکەیش جەختی لەسەر پشتیوانیی ئێران بۆ حزبوڵا کردەوە.

ڕەزایی لە چاوپێکەوتنێکی دیکەدا سەبارەت بە دانوستانەکان گوتبووی، ئێران لە پیتاندن پاشەکشە ناکات و ئەگەر دانوستانەکان نەگەنە ئەنجام، تاران دۆخی هەنووکەیی بۆ هەمیشە قبووڵ ناکات. کۆی ئەم هەڵوێستانە ئەوە دەردەخەن کە ڕەزایی لە بەراورد لەگەڵ ئەو ڕەوتانەی گەیشتنی خێراتر بە ڕێککەوتن وەک یەکێک لە ڕێگەکانی دەربازبوون لە قەیرانەکە دەزانن، پێداگرییەکی زیاتر لەسەر پاراستنی ئامرازە سەربازی، ناوچەیی و بەرپەرچدانەوە توندەکان دەکات.

کەواتە گەیشتنی بە سکرتاریەتی ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی، ئەگەر بێتە دی، دەکرێت لە گۆشەنیگای سیاسییەوە بە واتای گۆڕانکاری لە هاوسەنگیی هێزە بڕیاردەرەکانی کۆماری ئیسلامی لێک بدرێتەوە.

ململانێ لەسەر کورسییەک یان نیشانەی گۆڕانی هاوسەنگیی دەسەڵات؟

قەیرانی تایبەت بە سکرتێری ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی لە دواجاردا زۆر گەورەترە لە چارەنووسی کەسیی محەمەدباقر زولقەدر. کۆماری ئیسلامیی ئێران بە کوژرانی عەلی لاریجانی، یەکێک لە سیاسەتمەدارە کاریگەر و سەربەخۆکانی خۆی لەناو پێکهاتەی ئەمنیدا لەدەست دا. جێنشینیی محەمەدباقر زولقەدر، فەرماندەی پێشووی سوپای پاسداران، هەر لە سەرەتاوە پرسیارگەلێکی سەبارەت بە گواستنەوەی سەنتەری قورساییی ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی دروست کرد. ئێستا تەنیا چەند مانگێک دواتر، ناوی یەکێکی دیکە لە فەرماندە کۆنەکانی سوپای پاسداران بۆ دەستبەسەرداگرتنی هەمان کورسی هاتووەتە ئاراوە.

ئەگەر هەواڵەکانی دانانی موحسین ڕەزایی دواجار ببنە ڕاستی، دەکرێت وەک نیشانەی زیادبوونی پشکی نەوەی کۆنی فەرماندەکانی سوپای پاسداران لە بڕیاردانە گەورەکانی کۆماری ئیسلامی، بەتایبەتی لە بواری جەنگ، دانوستانەکان و سیاسەتی هه‌رێمیدا هەژمار بکرێت.

هەروەها گۆڕانکارییەکی لەم شێوەیە دەتوانێت کاریگەری بخاتە سەر هاوسەنگیی هەنووکەییی نێوان حکوومەتەکەی پزیشکیان، پەرلەمانی ژێر سەرۆکایەتیی قالیباف، دەزگه‌ی دیپلۆماسی، فەرماندە سەربازییەکان و نووسینگەی ڕێبەر. بەڵام تەنانەت ئەگەر محەمەدباقر زولقەدریش لە پۆستەکەی بمێنێتەوە، پرسیارە دروستبووەکان لەناو ناچن. لەو حاڵەتەیشدا، دەبێت ڕوون بێتەوە کە ئاخۆ بەڕاستی دەستی لەکار کێشاوەتەوە و ئەگەر وایە، چ ناکۆکی یان گوشارێک ناوبراوی تەنیا چەند مانگێک دوای دەستنیشانکردنی خستووەتە بیری وازهێنان.

لە هەردوو سیناریۆکەدا ڕاستییەک وەک خۆی دەمێنێتەوە: گرنگترین کورسیی ئەمنیی کۆماری ئیسلامی دوای کوژرانی عەلی لاریجانی هێشتا نەگەیشتووەتە سەقامگیریی سیاسی. لە دۆخێکدا کە ئێران هێشتا ڕووبەڕووی دەرەنجامەکانی جەنگ، دانوستانەکان، گرژییە هه‌رێمایه‌تییه‌كان و کێبڕکێی ناوەندە جیاوازەکانی دەسەڵات دەبێتەوە، هەڵبژاردنی سکرتێری ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی تەنیا بڕیارێکی کارگێڕی نییە.

ئەم هەڵبژاردنە، دەکرێت یەکێک لە نیشانە گرنگەکان بێت بۆ وەڵامدانەوەی پرسیارێکی گەورەتر: لە پێکهاتەی نوێی دەسەڵاتی کۆماری ئیسلامیدا، کام تێڕوانین لە بەهێزبووندایە: ئەو تێڕوانینەی کە دانوستان و ڕێککەوتن وەک ڕێگەیەک بۆ بەڕێوەبردنی قەیران و کەمکردنەوەی گوشارەکان دەبینێت، یان ئەو ڕەوتەی کە خوازیاری زیادبوونی کاریگەریی فەرماندە سەربازییەکان، پاراستنی کارتە توندەکان و بەئامادەیی مانەوەیە بۆ قۆناغێکی نوێی ڕووبەڕووبوونەوە؟

هەر لەم سۆنگەیەوە، لەوانەیە گرنگتر لە خودی دەنگۆی دانانی موحسین ڕەزایی، ئەو بێدەنگییە بێت کە هێشتا لە دەوروبەریدا بەردەوامە؛ بێدەنگییەک کە نەک تەنیا کۆتاییی بە دەنگۆکان نەهێناوە، بەڵکوو جارێکی دیکە ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانیی کردووەتە ئاوێنەیەک بۆ بینینی درزەکان، هاوسەنگییەکان و کێبڕکێ شاراوەکانی لووتکەی پێکهاتەی دەسەڵاتی کۆماری ئیسلامی.

سەرچاوە:

https://www.independentpersian.com/node/421734/سیاسی-و-اجتماعی/کشمکش-در-راس-قدرت؛-رقابت-فرماندهان-سپاه-بر-سر-شورای-عالی-امنیت-ملی