عێراق لەنێوان ئێران و بارودۆخێکی سەختدایە

کێنێس ئێم. پۆڵاک  (Kenneth M. Pollack)

ماڵپەڕ: پەیمانگەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست (Middle East Institute)

لە کاتێکدا عێراق زیاتر بەرەو خولگەی ئێران هەنگاو دەنێت، ئەمریکا ناتوانێت دەستبەرداری ئەو پاشماوەی هەژموونەی بێت کە لەو وڵاتەدا هەیەتی.

ئەمریکییەکان بە شێوەیەکی باو جەنگی ئێستامان لەگەڵ ئێران وەک دۆخێکی هەڵواسراو وەسف دەکەن، کە نە جەنگێکی تەواوەتییە و نە ئاشتییەکی ڕاستەقینەیە. تەنیا ئێمە لەم دۆخەدا نین. عێراقیش لەنێو هەڵواسراوییەکی تایبەت بە خۆیدا گیری خواردووە، لەنێوان ئەمریکا و ئێراندا، لەنێوان دۆخێکی قبووڵکراو و قبووڵنەکراودا، لەنێوان پێشکەوتن و پاشەکشەدا.

هاوشێوەی دۆخە شێواوەکەی خۆمان، دۆخەکەی ئەوانیش بەشێکی زۆری- بەڵام نەک بەتەواوی- دەرەنجامی داڕشتنی خۆمانە.

بۆ تێگەیشتن لە قەیرانی ئێستای عێراق، پێویستە سێ خاڵ لەبەرچاو بگیرێن. یەکەم، توندترین دابەشبوونە سیاسییەکان چیتر لەنێوان سوننە، شیعە و کورددا نین، بەڵکوو لەنێوان خودی شیعەکاندان. دووەم، پۆستی سەرۆکوەزیران زیاتر بووەتە پەردەیەک کە ململانێی نێوان کەسایەتییە دەسەڵاتدارەکانی پشت پەردە دەشارێتەوە. سێیەم، عێراق ڕەنگە ببێتە گەورەترین قوربانیی جەنگی ئێران، سەرەڕای ئەوەی بەشدارییەکی زۆر کەمی لەم جەنگەدا کردووە.

تەواوی کایەی سیاسی، شیعییە.

دووەمین جەنگی ناوخۆی عێراق- ئەوەی ئەمریکییەکان بە جەنگی داعش (ISIS) ناوی دەبەن- لە ساڵی 2014 دەستی پێ کرد و سێ ساڵ دواتر بە سەرکەوتنی شیعەکانی عێراق بەسەر پێکهاتەی سوننە و کورددا کۆتایی هات. ئەم دەرەنجامە تا ڕاددەیەکی زۆر سەرچاوەی لە ئامادەنەبوونی ئەمریکاوە گرت بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ ململانێکان وەک سەرهەڵدانەوەی یەکەمین جەنگی ناوخۆ- ئەو جەنگەی کە ئەمریکا بە دروستکردنی بۆشایییەکی ئەمنی دوای لەشکرکێشییەکەی ساڵی 2003 هەڵی گیرساند و، ئێمە تەنیا لە ڕێگەی زیادکردنی هێزەکانمانەوە لە ساڵانی 2007-2008 کۆتاییمان پێ هێنا، کە سەقامگیریی وڵاتەکەی دەستەبەر کرد و ڕێککەوتنێکی دابه‌شكردن یاخود هاوبه‌شییه‌كی دەسەڵاتی لەنێوان پێکهاتەکاندا هێنایە ئاراوە. بەهۆی تەرکیزکردنی كورتبینانه‌مان تەنیا لەسەر لەناوبردنی دەوڵەتی ئیسلامی، ڕێگەمان بە هێزەکانی حەشدی شەعبی- کە ئێران پشتیوانییان دەکات- دا، سەرەتا سوننەکان و دواتریش کوردەکان تێک بشکێنن.

لە دەرەنجامی ئەمەدا، ئەمڕۆ سیاسەتی عێراقی بەتەواوی پەیوەستە بە شیعەکانەوە. هەردوو حزبە کوردییە گەورەکە، پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، هێشتا بوونیان هەیە، بەڵام هەردووکیان ناچارن بۆ بەدەستهێنانی پارە و مۆڵەت چاویان لە بەغدا بێت؛ بە شێوه‌یه‌ک کە پێش ساڵی 2017 پێویستیان پێی نەبوو. ژمارەیەک حزبی سوننەیش بە سەرۆکایەتیی چەند ساختەکارێکی بچووک هەوڵێکی زۆر دەدەن بۆ ئەوەی بە بڕە پاشماوەیەکی کەم لەلایەن حزبە شیعە جیاوازەکانەوە، کە سەرجەم دەسەڵات و سامانی ڕاستەقینەی وڵاتەکەیان بەدەستەوەیە، پاداشت بکرێن.

 لەمەیش خراپتر، لەگەڵ هەموو هەڵبژاردنێکدا، دەسەڵاتی زیاتر دەگوازرێتەوە بۆ ئەو حزبە شیعییانەی کە زۆرترین نزیکایەتییان لەگەڵ ئێراندا هەیە. ئەو دابەشبوونە سێقۆڵییەی عێراق- بۆ شیعە، سوننە و کورد- کە ئەمریکییەکان زیادەڕەوییان تێدا کرد و دواتریش ئاڵۆزتریان کرد، هێشتا بوونی هەیە، بەڵام خەریکە بەتەواوی پەراوێز دەخرێت. شیعەکان سەرجەم جومگەکانی دەسەڵات لە عێراقدا بەڕێوە دەبەن و تەنیا ئەو ململانێیانە بۆ ئاراستەی داهاتووی وڵاتەکە گرنگن کە لەنێوان حزب و کەسایەتییە جیاوازە شیعییەکاندا ڕوو دەدەن. سەرباری ئەمەیش، بەهۆی ئەو پەلەکردنەی ئەمریکا بۆ پێکهێنانی حکوومەتێک دوای لەشکرکێشییەکەی ساڵی 2003 و دواتریش فەرامۆشکردنی سیاسەتی ناوخۆی عێراق دوای کشانەوەی هێزەکانی ئەمریکا لە ساڵی 2011، باشترینەکانی نێو شیعە بەهێواشی بەڵام بە شێوەیەکی حەتمی جێگەی خۆیان بۆ خراپترینەکان چۆڵ کردووە.

جەنگی پاشا چاوەڕوانکراوەکان.

لە ناوەڕاستی مانگی تەممووزدا، عەلی زەیدی، سەرۆکوەزیرانی نوێی عێراق سەردانی واشنتۆنی کرد. عێراقییەکان و ئەمریکییەکان بە هەمان شێوە دڵخۆش بوون. دەیان گرێبەستی بازرگانیی نوێ واژۆ کران و دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا دەستبەجێ سەرسامیی خۆی بۆ عەلی زەیدی دەربڕی، بانگهێشتی کرد بۆ مانەوە لە کۆشکی سپی بە مەبەستی خواردنی ژەمەنیوەڕۆیەکی بێبەرنامە و بە ”کەسێکی زۆر زیرەک” ناوی برد. ترەمپ پێشبینیی کرد و گوتی ”ئەم پیاوە دەبێتە سەرکردەیەکی مەزن لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و، لە دەرەوەی عێراقیش. هەژموونەکەی بە سەرتاسەری ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا بڵاو دەبێتەوە.”

ئەمە گرنگییەکی زۆری هەبوو چونکە هۆکاری دەستنیشانکردنی عەلی زەیدی بۆ پۆستی سەرۆکوەزیرانی عێراق ته‌قریبه‌ن به‌س بۆ ڕازیکردنی سەرۆکی ئەمریکا بوو. به‌پێچەوانەی بانگەشەکانی ترەمپ، عەلی زەیدی لەو هەڵبژاردنەی عێراقدا سەرکەوتنی بەدەست نەهێنا کە گەیاندییە دەسەڵات. تەنانەت خۆیشی بۆ هەڵبژاردنەکە کاندید نەکردبوو. حەوت مانگ دوای هەڵبژاردنەکان، هێزە ڕاستەقینەکەی پشتپەردەی دەسەڵات، کە فایەق زەیدانی سەرۆکی دەسەڵاتی دادوەریی عێراقە، ئەوی دەستنیشان کرد. زەیدان لەبەر ئەوە عەلی زەیدیی هەڵبژارد، چونکە پێی وا بوو وەک ئەوەی زۆر لە عێراقییەکان دەیڵێن، ئەو “دۆناڵد ترەمپی عێراقییە.” هەروەها زەیدان دۆناڵد ترەمپێکی عێراقیی دەویست، چونکە ترەمپ، وەک خۆی دانی پێدا نابوو، هەڕەشەی بڕینی سەرجەم هاوکارییەکانی بۆ عێراق کردبوو ئەگەر عێراقییەکان کەسێک هەڵنەبژێرن کە بەدڵی ئەو بێت.

دەستنیشانکردنی عەلی زەیدی، پێویستە دوو خاڵی سەرەکی بۆ ئەمریکییەکان ڕوون بکاتەوە. یەکەم، هەرچەندە ئێران لە عێراقدا بووەتە خاوەن هەژموونێکی زۆر، ئەمریکا هێشتا بۆ بەغدا گرنگە و، واشنتۆن هێشتا دەتوانێت هەژموونی خۆی بەسەر ئەو وڵاتەدا بسەپێنێت. لەم دەیەیەی دواییدا زۆر جار ئەمریکییەکان پێیان وا بووە کە عێراق بەتەواوی لە بەرژەوەندیی ئێران لەدەست چووە و شایەنی ئەوە نییە هەوڵ بۆ داڕشتنی داهاتووی وڵاتەکە بدرێت، ئەوەیش بووەتە هۆی دروستبوونی پێشبینییەک کە خۆبەخۆ خۆی دێنێتە دی. دووەم، ئەو پیاوەی بڕیاردەری ڕاستەقینەیە لە عێراقدا سەرۆکوەزیران نییە، بەڵکوو زەیدانە کە لە پۆستە نائاسایییەکەیەوە وەک سەرۆکی ئەنجومەنی باڵای دادوەری(Supreme Judicial Council) ی عێراق بڕیار دەدات. بەتایبەتی دوای کۆتاییهاتنی دووەمین جەنگی ناوخۆی عێراق، زەیدانە کە وەک بەهێزترین پیاوی عێراق دەرکەوتووە.

زەیدان دیموکراتخواز نییە. سەرەڕای ناونیشانی پۆستەکەیشی، پیاوێکی زۆر دادپەروەریش نییە و، بە هەمان ئەو بێبەزەیییە دەسەڵات بەکار دەهێنێت کە زۆرێک لە دیکتاتۆرەکانی پێشووی عێراق هەیانبوو- هەرچەندە بە هیچ شێوەیەک ناگاتە ئاستی تۆقێنەرییەکانی سەدام حوسێن- و مەرج نییە دۆستی ئەمریکاش بێت. بەڵام ناسیۆنالیستێکی عێراقییە؛ وا دیار نییە بیەوێت ببێتە پاشکۆی تاران و، ئاگاداری هێزی ئەمریکایە. سەرباری ئەمەیش، ترسناکترین و بەهێزترین فەرمانڕەوای عێراقی دوای لەشکرکێشییە لە دوای نووری مالیکی، سەرۆکوەزیرانی پێشووەوە.

لەگەڵ ئەوەیشدا، دەسەڵاتەکەی زەیدان بێسنوور و بێ چاودێری نییە. سەرباری ململانێکردنی لەگەڵ ئێرانییەکان و، هەندێک جاریش ئەمریکییەکان، وەک دەگوترێت قەیس خەزعەلی کە سەرکردەیەکی تری شیعەکانە و سەرپەرشتیی میلیشیای عەسائیبی ئەهلی هەقی سەر بە ئێران دەکات کە ئەمریکا وەک گرووپێکی تیرۆریستی پۆلێنی کردووە، ململانێی زەیدان دەکات. قەیس خەزعەلی بە شێوەیەکی کەسی، تاوانبارە بە کوشتنی سەربازانی ئەمریکا لە کاتی جەنگی عێراقدا، بەڵام سەرەڕای ئەمەیش هیوادارە ببێتە سەرۆکوەزیرانی عێراق و دەسەڵات لە زەیدان بسەنێتەوە. لەبەر ئەم هۆکارە، خەزعەلی دەستی کردووە بە نیشاندانی نەرمی و نزیکبوونەوە لە ئەمریکا، وەک چۆن زەیدانیش هەمان کاری کردووە.

ململانێی بەدەستهێنانی دەسەڵاتی ڕەها لە عێراقدا لەنێوان زەیدان و خەزعەلیدا، ڕەنگە ببێتە تایبەتمەندیی دیاریکەری سیاسەتی عێراقی لە مانگەکان و، تەنانەت لە ساڵانی داهاتوویشدا. لەوە دەچێت ئەمە ببێتە بزوێنەرێکی کاریگەرتر لەوەی کە ئەمریکا یان ئێران دەیانەوێت. بەڵام دوورە ململانێکەیان واشنتۆن و تاران بەتەواوی لە گۆڕەپانەکە بکاتە دەرەوە.

سەرەڕای ئەو گورزانەی لە ماوەی ململانێ بەردەوامەکاندا بەر ئێران کەوتوون، عێراقییەکان هێشتا به‌رامبه‌ر دراوسێ گەورەکەی ڕۆژهەڵاتیان زۆر به‌وریایی مامه‌ڵه‌ ده‌كه‌ن، بەتایبەتی لەبەر ئەوەی زۆرێک دەترسن کە ئەگەری هەیە ئێران دواجار سەرکەوتن بەدەست بهێنێت و، دوای جەنگەکە کۆنترۆڵی گەرووی هورمز بکات و دەیان یان سەدان ملیار دۆلاری لەبەردەستدا بێت بۆ خەرجکردن. بەڵام هاوکات جەنگەکە ڕێزی عێراقییەکانی بۆ ڕۆڵی ئەمریکا زیندوو کردووەتەوە؛ هەم بەهۆی نمایشکردنی هێزی سەربازیی بێهاوتای ئەمریکاوە و هەمیش بەهۆی پێویستیی ئێستای بەغدا بە هاوکاریی ئەمریکا بۆ هەناردەکردنی نەوتەکەی خۆی لە نێوەڕاستی جه‌نگەکەدا.

عێراق و جەنگی ئێران.

لە کاتی خوێندنەوەی ڕۆژنامەکانی ئەمریکادا، کەس ناتوانێت لۆمەت بکات ئەگەر پێت وا بێت عێراق تا ڕاددەیەکی زۆر لە جەنگی ئێران دوور خرابووەوە. باس و خواست سەبارەت بەو هێرشە ناوبەوناوانە هەیە کە میلیشیا عێراقییەکانی سەر بە ئێران دەیکەنە سەر هێزەکانی ئەمریکا و هاوپەیمانەکانی- کە دواتر ئەمریکا، ئیسرائیل و ئێستایش سعوودیا وەڵامیان دەدەنەوە- بەڵام ئەم ڕووداوانە بە ڕێژەیه‌كی کەم بوون. درۆن و مووشەکە بالیستییەکانی ئێران بەردەوام هێرش دەکەنە سەر کوردەکانی حزبی دیموکراتی کوردستان (KDP)، بەڵام ئەم بۆردومانانە بەدەگمەن لە ڕۆژنامەگەریی ڕۆژاوادا جێگەیان دەبێتەوە. ئەمە سەرەڕای ئەو ڕاستییەیە کە بەپێچەوانەی هاوپەیمانە هەرێمییەکانی تری ئەمریکاوە، کوردەکان خاوەنی هیچ جۆرە بەرگرییەکی ئاسمانیی تایبەت بە خۆیان نین و نە ئەمریکا و نە ئیسرائیلییەکانیش هیچ سیستەمێکیان بۆ پاراستنیان تەرخان نەکردووە.

کاریگەریی جەنگەکە لەسەر هەناردەکردنی نەوتی عێراق بۆ عێراقییەکان زۆر خراپتریش بووە. پێش دەستپێکردنی جەنگەکە، عێراق گەشتبووە پلەی چوارەمی ڕیزبەندیی وڵاتە هەناردەکارەکانی نەوت لەسەر ئاستی جیهان، کە تەنیا لە دوای سعوودیا، ڕووسیا و ئەمریکاوە دەهات. عێراق ڕۆژانە 3.5 بۆ 4 ملیۆن بەرمیل نەوتی هەناردە دەکرد، کە نزیکەی تەواوی ئەو بڕە لە ڕێگەی گەرووی هورمزەوە تێ دەپەڕی. داخستنی گەرووەکە هەناردەی نەوتی عێراقی خنکاندووە و، کەمی کردووەتەوە بۆ تەنیا 250 هەزار بەرمیل لە ڕۆژێکدا؛ کە ئەمەیش تەنیا کەمێک زیاترە لە %6ی فرۆشی پێش جەنگەکەیان.

نەوت بزوێنەری ئابووریی عێراقە. فرۆشتنی نەوت، %85 بۆ %90ی داهاتەکانی حکوومەتی عێراق پێک دەهێنێت. نزیکەی %40ی هێزی کار ڕاستەوخۆ کار بۆ حکوومەت دەکەن (لەگەڵ زیاتر لە %60ی ئەو عێراقییانەی مووچەی ڕێکخراو و هەمیشەیی وەردەگرن). سەرباری ئەمەیش، نزیکەی %40ی دانیشتووان سەرچاوەیەکی داهاتیان هەیە کە بە شێوەیەکی زۆر یان بەتەواوی پشت بەو کەسانە دەبەستێت کە ڕاستەوخۆ کار بۆ حکوومەت دەکەن.

بۆیە عێراقیش، هاوشێوەی دەوڵەتە عەرەبییەکانی تری ناوچەی کەنداو، ناچار بووە بۆ پڕکردنەوەی ئەم کورتهێنانە گەورەیەی داهات، پشت بە پاشەکەوتەکانی ببەستێت؛ بەڵام بەپێچەوانەی سعوودیا، ئیمارات، کوێت و قەتەرییەکانەوە، خاوەنی سندووقی سەروەریی سامانی گەورە نییە بۆ ئەوەی پشتی پێ ببەستێت. ژمارەی دانیشتووانی عێراق زۆر گەورەیە (48 ملیۆن عێراقی بە بەراورد لەگەڵ تەنیا 22 ملیۆن هاووڵاتیی سعوودی) و، ئابوورییەکەیشی زۆر گەندەڵە بۆ ئەوەی بتوانێت پاشەکەوتی گشتیی بەرچاو کۆ بکاتەوە. پێش ئەوەی جەنگەکە لە کۆتاییی مانگی شوباتدا دەست پێ بکات، عێراق نزیکەی 110 ملیار دۆلاری وەک یەدەگی دراو هەبوو. چوار مانگ دواتر و لە سەرەتای مانگی تەممووزدا، تەنانەت دوای چەند هەفتەیەکیش کە گەرووەکە تا ڕاددەیەکی زۆر کراوە بوو، هێشتا یەدەگی دراوی عێراق بۆ کەمتر لە 80 ملیار دۆلار دابەزیبوو. ئەگەر گەرووەکە بەداخراوی بمێنێتەوە، لەگەڵ ئەم خێرایییەی ئێستای خەرجکردندا، عێراق ئه‌وپه‌ڕی تەنیا دەتوانێت تێچووەکانی نۆ بۆ ده‌ مانگی داهاتووی دابین بکات.

دووبارە؛ کۆتاییهاتنی سەردەمێک.

لە نێوەڕاستی سەرجەم ئەم پێشهاتانەدا، ئەمریکا جارێکی تر لە عێراق دەکشێتەوە. بڕیارە لە 30ی ئەیلوولدا، هێزەکانی ئەمریکا هەرێمی کوردستانی عێراق بەجێ بهێڵن، دوای ئەوەی لە ساڵی ڕابردوودا لە ناوچەکانی تری عێراق کشاونەتەوە. بەرپرسانی ئەمریکی و زۆر لە بژاردە عێراقییەکان پێشبینی دەکەن هەندێک لە ئەرکەکانی ئەمریکا- وەک مەشقکردن و فرۆشتنی چەک- لە ڕێگەی نووسینگەيەکی گەورەی هاریکاریی ئەمنییەوە (Office of Security Cooperation)  لەنێو باڵیۆزخانەی ئەمریکادا بەردەوام بن. بێ گومان ئەمە هەمان ئەو کارەیە کە ئەمریکا لە ساڵی 2011دا تاقیی کردەوە، بەڵام دواتر بۆی دەرکەوت کە بڕیارێکی پێشوەختە بوو و، نەبوونی هێزە سەربازییەکانی ئەمریکا، بەخێرایی بووە هۆی سەرهەڵدانەوەی جەنگی ناوخۆ و داگیرکارییەکانی داعش.

بڕیارە ئەم جارە هاوشان لەگەڵ کشانەوەی ئەمریکا، ئەو میلیشیا عێراقییانەی ئێران پشتیوانییان دەکات چەک بکرێن، بەڵام هیچ کەسێک بەڕاستی پێشبینیی ئەوە ناکات کە پرۆسەکە بەو شێوەیە جێبەجێ بکرێت کە بانگەشەی بۆ دەکرێت. زۆربەی میلیشیاکان، له‌وانه‌ میلیشیاکەی خەزعەلی، ڕەزامەندییان دەربڕیوە بۆ ڕادەستکردنی چەکەکانیان. پێشبینیش دەکرێت ئەم هێزانە تەنیا بەشێک لە جبەخانەکانیان ڕادەست بکەن، یان هێزەکانیان تێکەڵ بە هێزە ئەمنییەکانی عێراق بکەن بۆ ئەوەی کۆنترۆڵێکی باشتری ئەو هێزانە بکەن. لانی کەم دوو گرووپ، کە بریتین لە کەتائیبی حزبوڵڵا و بزووتنەوەی حزبوڵڵای نوجەبا، بەئاشکرا ڕەتیان کردووەتەوە چەکەکانیان دابنێن و، بەو پێیەی ئەوان لە ساڵانی ڕابردوودا بکەری سەرەکیی هێرشەکانی سەر ئەمریکییەکان و هاوپەیمانەکانی ئەمریکا بوونه‌، ئەمە کێشەیەکی بچووک نییە. کەس نازانێت حکوومەتی عێراق تا چەند ئامادەیە یان دەتوانێت چییان بەرامبەر بکات، بەڵام ئەمە تاقیکردنەوەیەکی سەخت دەبێت هەم بۆ واشنتۆن- کە دەیەوێت چەک بکرێن- و هەم بۆ تارانیش- کە نایەوێت ئەوە ڕوو بدات.

پرسیا ئەوەیە کە سەرجەم ئەم پێشهاتانە عێراق لە چ دۆخێکدا دەهێڵنەوە؟ لە دۆخێکدا کە ئامادەیە بۆ دەستبەسەرداگرتن. هەر یەکێک لەم توخمانە خاڵی گوشار بۆ ئەمریکا دروست دەکەن ئەگەر ئیدارەی ترەمپ ئامادە بێت بەکاریان بهێنێت. واشنتۆن دەتوانێت پشتیوانی لە سوننە و کوردەکان بکات- یان تەنیا هەڕەشەی ئەنجامدانی کارێکی لەو شێوەیە بکات- بە مەبەستی هاندانی گرووپە شیعییەکان بۆ نواندنی ڕەفتارێکی باشتر. بە هەمان شێوە، واشنتۆن دەتوانێت هێڵە سوورەکان و داواکارییەکان بۆ هەردووکیان، زەیدان و خەزعەلی، دابنێت و یارمەتیی یەکێکیان بدات، یان لە دژی هەردووکیان پشتیوانیی کاندیدێکی سێیەم بکات. پێویست ناکات ئەمریکا ئەوەندە هەوڵ بدات کە لە ململانێی دەسەڵاتدا سەرکەوتن بەدەست بهێنێت؛ بەڵکوو تەنیا پێویستە ململانێ ناوخۆیییەکە بە جۆرێک ئاڵۆز بکات کە پابەندبوونی عێراق بە داواکارییەکانمانەوە مسۆگەر بکات. هەروەها ئەمریکا دەتوانێت یارمەتیی عێراق بدات بۆ بەڕێوەبردنی دارایییەکەی لە ڕێگەی پێدانی قەرز لە ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکانی وەک سندووقی دراوی نێودەوڵەتی (International Monetary Fund) و بانکی نێودەوڵەتی (World Bank)، یان تەنانەت لە وەزارەتی گەنجینە (Treasury)ی خۆیەوە، لەبەرامبەر گۆڕانکاریی بەرجەستە لە سیاسەتدا.

لەگەڵ ئەوەیشدا، تەنگژەکەی عێراق یەکێکی ترە لە هۆکارە بێشومارەکان بۆ ئەوەی ئەمریکا نەتوانێت ڕێگە بدات وەک دۆڕاوی جەنگی ئێران دەربکەوێت، چ جای ئەوەی کۆنترۆڵی گەرووی هورمز ڕادەست بکات و مل بۆ زەبروزەنگەکانی ئێران دژ بە هاوپەیمانەکانمان لە کەنداو کەچ بکات. عێراقییەکانیش بەوردی چاودێریی دۆخەکە دەکەن. ئەگەر باوەڕیان وا بێت ئێران لە جەنگەکەدا سەرکەوتنی بەدەست هێناوە، ئەوا ئەو پاشماوە بەرچاوەی هەژموونی ئەمریکا بەتەواوی دەپووکێتەوە. بەمەیش عێراق بەڕاستی دەبێتە پاشکۆیەکی ژێردەستەی ئێران و دەبێتە دەروازەیەک بۆ پەلکێشانی هێز و هەژموونی ئێران بۆ ناو جیهانی عەرەبی.